https://jtd.iranjournals.ir/ فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://jtd.iranjournals.ir/article_725701.html انتقال و جذب تکنولوژی در جهان سوم، مقوله ای است که از نظر علمی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در کشورهای در حال توسعه، مجامع پژوهشی غرب و سازمانهای بین المللی مورد بحث قرار گرفته است. در این تحقیق به شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای موفقیت پروژه‌های انتقال و توسعه فناوری در حوزه پتروشیمی پرداخته شده است. روش تحقیق در این پژوهش براساس هدف، از نوع کاربردی، اما براساس روش انجام تحقیق، از نوع توصیفی می‌باشد. برای گردآوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. در این پژوهش از تلفیق دو روش دلفی و روش بهترین-بدترین جهت شناسایی و اولویت بندی معیارهای موفقیت پروژه‌های انتقال و توسعه فناوری در حوزه پتروشیمی می باشد. در حوزه عوامل موفقیت پروژه های انتقال و توسعه فناوری، 20 عامل مؤثر در 4 بعد شناسایی و دسته بندی شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد به ترتیب معیار دستاوردهای اقتصادی ، معیار تحقیق اهداف راهبردی و معیار کسب توانمندیهای دانشی و فناورانه رتبه اول تا سوم را کسب کرده‌اند.در بین زیرمعیارهای دستاوردهای اقتصادی و تاثیر بر بازار؛ بهبود شاخصهاى اقتصادى بنگاه ، افزایش سهم و بالابردن کیفیت محصولات به ترتیب رتبه اول تا سوم را کسب کرده اند. در بین زیرمعیارهای افزایش توان فنی؛ به ترتیب افزایش ظرفیت تولید ، توسعه محصولات جدید و توسعه مهارت‌ها و نهایتاً بهبود چشم‌انداز آینده رتبه اول تا سوم را کسب کرده اند. https://jtd.iranjournals.ir/article_736114.html گستردگی و اهمیت اقتصاد دیجیتال در جهانی که به طور فزاینده از خلق و کاربرد نوآوری‌های نوظهور استقبال می‌کند، بر کسی پوشیده نیست. در حال حاضر، اقتصاد دیجیتال، اشکال متداول مبادلات تجاری و شیوه‌های عمل و تعامل سازمانی را دستخوش تغییر کرده است و چرخه تکامل آن با پیشرفت در چندین فناوری مرزی و تحول‌آفرین مانند بلاکچین، هنوز در مسیر توسعه خود قرار دارد. نسل جدید بلاکچین با پتانسیل به کارگیری در حوزه‌های تجاری و صنایع عمومی به زدودن ساختارهای سازمانی غیر‌ شفاف، زائد و اغلب محافظت نشده می‌انجامد. با این حال، پیاده‌سازی بلاکچین خصوصی نیازمند تصمیم‌گیری درست کنسرسیوم‌ها و سازمان‌ها در انتخاب ارائه‌دهندگان سرویس است. از این رو، هدف مطالعه حاضر، ارائه یک فرایند تصمیم‌گیری برای ارزیابی و گزینش پلتفرم‌های بلاکچین در کاربردهای سازمانی است. برای دستیابی به هدف مطالعاتی مذکور، فرایندی سه مرحله‌ای شامل استخراج معیارهای تاثیرگذار بر ارزیابی بلاکچین‌های خصوصی، تعیین میزان اهمیت و وزن مولفه‌های شناسایی شده و تحلیل مقایسه‌ای گزینه‌های پیش‌روی سازمان در پیاده‌سازی بلاکچین مناسب کسب‌و‌کار، انجام می‌گردد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که 9 معیار امنیت (با ضریب اهمیت 0/16)، تحمل خطا (0/14)، اجماع (0/13)، مقیاس ‌پذیری (0/12)، سازگاری و تعامل (0/11)، عوامل هزینه‌ای (0/11)، جنبه‌های عملکردی (0/10)، سهولت استفاده (0/08) و محبوبیت (0/03)، از ضروری‌ترین فاکتورها در ارزیابی بلاکچین‌های خصوصی و مجوز‌دار به شمار می‌روند. همچنین، نتایج حاصل از مقایسه پلتفرم‌های بلاکچین خصوصی نشان می‌دهند که هایپرلجر فابریک متداول‌ترین پلتفرمی است که توسط سازمان‌ها پذیرفته می‌شود و از نظر معیارهای مورد مطالعه، در جایگاه متمایزی نسبت به دیگر رقبای خود و سایر پلتفرم‌های مشابه قرار دارد. https://jtd.iranjournals.ir/article_736432.html نهادهای میانجی نوآوری، با هدف تسهیل فرآیند نوآوری، به عنوان یکی از بازیگران کلیدی در نظام نوآوری فناورانه (TIS) شکل‌گرفته‌اند که کارکردهای متفاوتی دارند و این کارکردها روز به روز توسعه یافته و در‌حال گسترش‌ هستند. امروزه صنعتی‌شدن فناوری به یک ضرورت مهم و راهبردی در فرآیند نوآوری بدل شده‌است. صنعتی‌سازی دستاوردهای فناورانه، به عنوان یکی از اساسی‌ترین کارکردهای نهادهای میانجی نوآوری، با فراهم‌کردن ارزش‌های اقتصادی قابل توجه برای بنگاه‌ها، ضمن تضمین پایداری و استمرار فعالیت‌های تحقیقاتی، رشد اقتصاد دانش‌بنیان را نیز سرعت می‌بخشد. میانجی‌های نوآوری، می‌توانند نقش به‌سزایی در تسریع صنعتی‌سازی فناوری داشته باشند. در ادامه با توجه به اینکه رویکرد پژوهش حاضر کیفی است، با استفاده از تحلیل مضمون و بررسی اسناد بالادستی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 25 نفر از فعالان بخش زیست فناوری در کشور، الگوی نقش‌آفرینی نهادهای میانجی نوآوری در صنعتی‌سازی زیست فناوری ایران تدوین گردید. طبق نتایج مصاحبه‌های انجام شده، نهادهای میانجی نوآوری برای کمک به صنعتی‌شدن زیست فناوری نقش‌ موثری می‌توانند ایفا کنند. یافته‌های پژوهش، 15 نقش در 5 گروه کارکردی؛ توسعه زیرساخت‌های افزایش مقیاس، توسعه صنایع پشتیبان، توسعه محصولات مکمل، توسعه فناوری و لایسنس و تسهیل‌گری محیط کسب‌وکار، را به عنوان نقش‌آفرینی نهادهای میانجی نوآوری در صنعتی‌سازی توصیه و راهکارهایی جهت بهبود وضعیت ارائه می‌دهد. https://jtd.iranjournals.ir/article_724963.html پژوهش حاضر با هدف دستیابی به نظریه ای در حوزه دوسوتوانی سازمانی به منظور درک بهتر این پدیده در کسب و کارهای فناورانه جهاد دانشگاهی انجام شده است، استراتژی پژوهش در فاز کیفی مبتنی بر نظریه پردازی داده بنیاد است و روش تجزیه و تحلیل داده های پژوهش حاضر، روش سیستماتیک (مدل نظام مند) اشتراوس وکوربین می باشد و گردآوری اطلاعات با ابزار مصاحبه انجام شده است که بدین ترتیب در فاز کیفی 16 مصاحبه با خبرگان سازمانهای فناورانه جهاد دانشگاهی و 4 مصاحبه تکمیلی نیز برای دستیابی به اشباع نظری، انجام شد و در فاز کمی، روش تحقیق توصیفی-پیمایشی بوده و ابزار گردآوری اطلاعات نیز در این فاز، پرسشنامه بوده است، نتایج نشان دادند که مدیریت دوسوتوانی سازمانی به عنوان مقوله محوری در این تحقیق شناسایی شده است، همچنین مفاهیم زیرمجموعه آن شامل مدیریت ساختار دوسوتوانی، مدیریت فرهنگ نوآورانه و مدیریت فرآیندهای دوسوتوانی می باشند که تشکیل دهنده مقوله محوری بوده اند، بر مبنای نتایج بدست آمده، شرایط علی در این تحقیق مدیریت و رهبری دوسوتوان، منابع انسانی دوسوتوان، ساختارهای چندوجهی می باشند، از سوی دیگر، بسترها فرهنگ دوسوتوانی سازمانی، اسناد بالادستی، فرهنگ جهادی بوده اند؛ همچنین راهبردهای حاصل از مدل نظریه پردازی داده بنیاد، طراحی فرآیندهای منابع انسانی دوسوتوان، طراحی مدل تجاری سازی فناوری، طراحی نظام ارزشیابی دوسوتوانی سازمانی و طراحی نظام تخصیص منابع می باشند؛ از سوی دیگر، ارتباطات نهادی در حوزه علم و فناوری و محیط دوسوتوانی سازمانی به عنوان عوامل مداخله گر و در نهایت ارزش آفرینی، تکمیل زنجیره فناوری، توسعه سازمانی و مدیریت تناقض های سازمانی پیامدهای شناسایی و تبیین عوامل موثر بر دوسوتوانی سازمانی در راستای تجاری سازی در سازمانهای مبتنی بر فناوری بوده‌اند. https://jtd.iranjournals.ir/article_726280.html با توجه به نقش پراهمیت سیستم حمل‌ونقل در توسعه پایدار شهری اتخاذ سیاست‌های مناسب در بخش حمل‌ونقل شهری و توسعه حمل‌ونقل پایدار به‌عنوان یکی از زمینه‌های اصلی رشد شهری مورد توجه می‌باشد. قابلیتهای نوآوری بخش مهمی از ارزش شرکتها محسوب میشود. فعالیتهای نوآورانه مستلزم این است که شرکتها بتوانند این قابلیتها را شناسایی،ارزیابی کنند و برای تدوین راهبردهای خود به پیش بینی سهم آینده بازار بپردازند . جامعه آماری این تحقیق، شامل مدیران ارشد شرکت راه آهن و شرکت های‌ مسافربری حمل و نقل ریلی کشور می‌باشند.در این پژوهش پس از بررسی سهم فعلی بازار هفت شرکت مسافری با بهره برداری از الگوی جامع ارزیابی قابلیت نوآوری شرکت‌های مسافری ریلی در ایران به پیش بینی سهم بازار شرکتها پرداخته شد. با استفاده از مدل زنجیره ی مـارکوف، پس از شناسـایی وضـعیت شرکت ها ، ماتریس انتقال تعیین و در مرحله ی بعد سهم آینده ی بازار هر کدام از شرکت هـا محاسـبه گردیـد .با توجه به نتایج شرکت رجا ،نزدیک به20 درصد سهم بازار خود را از دست خواهد داد و شرکتهای مهتاب سیر جم و پارس لاریم دارای رشد نزولی بوده و شرکتهای ریل ترابر سبا، نورالرضا، جوپار و ریل پرداز نوآفرین دارای رشد صعودی در کسب سهم بازار میباشند. https://jtd.iranjournals.ir/article_725712.html عصر حاضر، فین‌تک‌ها به عنوان عناصر مهمی در صنعت مالی شناخته می‌شوند و فناوری‌های جدید وام‌دهی با سرعت در حال گسترش می‌باشند. در این راستا، هدف از این پژوهش شناسایی و رتبه‌بندی تکنولوژی‌های جدید وام دهی توسط فین تک‌ها است. ابتدا با توجه به ادبیات و تحقیقات موجود فناوری‌های نوظهور در حوزه وام دهی معیارها استخراج شدند و با تائید خبرگان که کارکنان عالی رتبه بانک تجارت هستند نهایی‌سازی شد. سپس با روش دیمتل فازی ارتباط بین معیارهای سازمانی، فنی، اجرایی عملیاتی و اقتصادی مالی بررسی شد. پس از آن با روش تحلیل شبکه‌ای فازی وزن‌دهی معیارها انجام پذیرفت. تا درنهایت با دو روش رتبه بندی ساو فازی و تاپسیس فازی رتبه بندی انجام شد که تماما با در محیط برنامه اکسل انجام شد. در آخر با در نظر گرفتن میانگین جواب هر دو روش ساو و تاپسیس نتیجه رتبه‌بندی براساس 17 زیر معیار به این صورت شد که هوش مصنوعی،کلان داده، بلاکچین، سیستم‌های پرداخت الکترونیک و رایانش ابری به ترتیب رتبه‌های اول تا پنجم را کسب کردند. این تحقیق میتواند به بانک تجارت در حوزه وام‌دهی کمک کند تا در انتخاب و پیاده سازی فناوری مناسب برای بهبود عملکرد وام دهی بطور موثرتری عمل کند.واژگان کلیدی: فیتتک، وام‌دهی، هوش مصنوعی، کلان داده، بلاکچین، رایانش ابری https://jtd.iranjournals.ir/article_728353.html توسعه پدیده‌‌ی فضای مجازی به عنوان فناوریِ پایه‌ی صنایع نرم و دیجیتال در دهه‌های اخیر موجب شکل‌گیری تعاملات و نظامات متنوع بر بستر فناوری اطلاعات و ارتباطات شده و مسائلی پیچیده و دارای ابعادی گسترده در نظام‌حکمرانی را در برابر خط‌مشی‌گذاران قرار داده است. این مقاله با هدف ارائه الگوی ارزیابی خط‌مشی‌های فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی بوده و از نظر روش، یک تحقیق آمیخته از نوع اکتشافی به حساب می‌آید. در بخش کیفی از تحلیل مضمون و در بخش کمّی از تکنیک دلفی و تحلیل عاملی استفاده گردید. جامعه آماری در بخش کیفی شامل 13 نفر از خبرگان برای تحلیل مضمون که با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و در بخش کمّی، کارشناسان متخصص زیست‌بوم حکمرانی‌فضای مجازی تشکیل دادند که نمونه‌ای به تعداد 200 نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای اجرای تکنیک دلفی نیز 12 نفر خبره به صورت هدفمند انتخاب شدند. در بخش کیفی، داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های عمیق نیمه ساختاریافته به دست آمد. در بخش کمّی نیز ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه و فرم های نظرسنجی دلفی بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش کیفی از روش کدگذاری سه مرحله‌ای کلارک و براون و در بخش کمّی از تکنیک دلفی و تحلیل عاملی بهره گرفته شد.یافته‌های تحقیق نشان داد که الگوی ارزیابی خط مشی‌های فضای مجازی ج.ا.ا دارای چهار بُعد ویژگی‌های خط‌مشی فضای مجازی (شامل تعاملی،چندذینفعی،رقومی‌پایه،چندبُعدی، ابزارپایه‌بودن،دارای فناوری‌چندمنظوره و...) حوزه خط‌مشی فضای مجازی(اقتصادی،حقوق‌مدنی،رفاه،سلامت‌و...)‌شاخص‌های‌ارزیابی(امکان‌پذیری‌اجتماعی،اثربخشی،اخلاقی‌بودن،دوام‌پذیری‌،پاسخگویی‌و...)و رویکردهای ارزیابی (ذی‌نفع‌گرا، تصمیم‌گرا،مشارکتی، اطلاعات‌گرا و واقع‌گرا) می باشد. https://jtd.iranjournals.ir/article_728671.html مهارت‌های نرم مکمل مهارت‌های سخت هستند و به افراد این امکان را می‌دهند که دانش فنی و تخصص خود را به‌ صورت اثربخش و کارآمد برای دستیابی به اهداف سازمانی به کار گیرند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و با رویکرد توصیفی-اکتشافی طراحی شده است. داده‌ها از طریق ترکیبی از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی، شامل مصاحبه‌های نیمه‌ ساختار یافته و پرسشنامه‌های ساختار یافته، جمع‌آوری شده‌اند. این مطالعه از نوع مقطعی بوده و از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) استفاده کرده است. در بخش کیفی، مهارت‌های نرم با مرور منابع علمی و انجام مصاحبه با بنیان‌ گذاران استارت‌ آپ‌ها شناسایی شدند. این افراد بر اساس معیارهایی نظیر حداقل سه سال فعالیت، داشتن محصول قابل‌فروش و رعایت مالیات انتخاب شدند. در بخش کمی، ابعاد مهارت‌های نرم شناسایی‌شده با استفاده از تکنیک تحلیل گام‌ به‌ گام نسبت وزن (SWARA) مورد بررسی قرار گرفتند. در این پژوهش 37 مهارت نرم کلیدی از طریق بررسی منابع علمی و مصاحبه با مدیران و بنیان‌گذاران استارت‌آپ‌های مستقر در پارک علم و فناوری مازندران شناسایی شد. این مهارت‌ها شامل ارتباطات، مذاکره، ایجاد اعتماد، مهارت‌های مدیریتی، مدیریت ریسک، خود مدیریتی، کار تیمی، مهارت‌های اجتماعی، حل مسئله، بودند. وزن‌های نرمال این مهارت‌ها در بازه 0.0172 تا 0.0177 قرار گرفتند که نشان‌دهنده اهمیت بالای آن‌ها در عملکرد مؤثر است.یافته‌ها نشان می‌دهد ترکیبی از مهارت‌های فردی نظیر تفکر تحلیلی، تفکر انتقادی، خود مدیریتی، حل مسئله، خلاقیت و نوآوری، و مهارت‌های سازمانی از جمله تصمیم‌گیری و مدیریت عدم قطعیت از دید بنیان‌گذاران استارت‌ آپ‌های مورد مطالعه بسیار مهم هستند. https://jtd.iranjournals.ir/article_731365.html فساد اداری به عنوان یکی از چالش‌های اساسی در نظام‌های حکمرانی، تأثیرات مخربی بر اعتماد عمومی، توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی دارد. این پژوهش به ارائه مدل بکارگیری فناوری بلاکچین در افزایش شفافیت و کاهش فساد اداری با رویکرد مدل‌سازی ساختاری– تفسیری می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمّی) و با استفاده از تحلیل مضمون و مدل‌سازی ساختاری-تفسیری انجام شد. داده‌ها از طریق مرور سیستماتیک ادبیات و نظرسنجی از خبرگان جمع‌آوری گردید. اعتبارسنجی روش با استفاده از بازبینی مضامین توسط چهار خبره، محاسبه ضریب توافق بین کدگذاران (۰.۸۳) و تأیید نهایی مدل توسط پانل تخصصی (با سطح توافق ۸۵٪) انجام پذیرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های منحصربه‌فرد بلاکچین، مانند تغییرناپذیری، شفافیت و غیرمتمرکز بودن، می‌تواند به عنوان ابزاری مؤثر در کاهش فساد عمل کند. مدل ارائه‌شده در این پژوهش شامل پنج سطح اصلی است: سطح زیرساختی (تمرکززدایی، امنیت و تغییرناپذیری)، سطح فناورانه (هویت دیجیتال و قراردادهای هوشمند)، سطح نظارتی (رصد مالی و کنترل‌های داخلی)، سطح سازمانی (مسئولیت‌پذیری و همکاری) و سطح اجتماعی (مشارکت عمومی و آموزش). نتایج حاکی از آن است که پیاده‌سازی بلاکچین می‌تواند با خودکارسازی فرآیندها، حذف واسطه‌ها و افزایش پاسخگویی، زمینه را برای کاهش فساد فراهم کند. همچنین، این پژوهش چالش‌های فنی، مالی و فرهنگی مرتبط با پذیرش بلاکچین را بررسی کرده و راهکارهایی برای رفع آنها ارائه می‌دهد. در نهایت، توصیه‌های سیاستی برای سیاست‌گذاران جهت بهره‌برداری از این فناوری در راستای تحقق حکمرانی شفاف و کارآمد ارائه شده است. https://jtd.iranjournals.ir/article_737050.html صنعت فولاد به‌عنوان یکی از صنایع کلیدی در توسعه اقتصادی و زیرساخت‌های صنعتی، با چالش‌هایی نظیر انتشار بالای گازهای گلخانه‌ای و وابستگی به منابع فسیلی روبه‌رو است که تأثیرات منفی بر محیط زیست و سلامت عمومی دارد. در همین راستا، با استفاده از روش تحلیل مضمون و داده های گردآوری شده از طریق مصاحبه با خبرگان و مطالعه اسناد، این پژوهش به شناسایی و دسته بندی پنجره‌های فرصت سبز در گذار به فولاد سبز در ایران پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که به عنوان پنجره های فرصت سبز سیاستی، تدوین استراتژی‌های مؤثر و مشوق‌های مالی برای کاهش کربن و بهبود کیفیت تولید، به‌ویژه از طریق ایجاد قوانین سختگیرانه‌تر و ارائه تسهیلات مالی، ضروری است. همچنین، از منظر پنجره های فرصت سبز تقاضا، افزایش آگاهی عمومی و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان به سمت خرید محصولات پایدار، فرصت‌های جدیدی برای تولیدکنندگان ایجاد می‌کند. بعلاوه، به عنوان پنجره های فرصت سبز فناوری، نوآوری در فرآیندهای تولید کم‌کربن و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند به بهبود بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها کمک کند. در نهایت، با بهره‌برداری از این پنجره‌های فرصت سبز، صنعت فولاد ایران می‌تواند ضمن ارتقای بهره وری و رقابت پذیری در سطح جهانی، به سمت نوآوری های سبز و پایدار حرکت کرده و به بهبود وضعیت زیست‌محیطی و سلامت عمومی جامعه کمک کند. https://jtd.iranjournals.ir/article_737051.html سرمایه فکری، به عنوان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های نامشهود، نقش کلیدی در موفقیت و بقای کسب‌وکارهای دانش‌بنیان ایفا می‌کند. ارزیابی و مدیریت بلوغ سرمایه فکری، سازمان‌ها را در جهت توسعه و بهره‌برداری بهینه از این دارایی ارزشمند یاری می‌رساند. این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت بلوغ سرمایه فکری در کسب‌وکارهای دانش‌بنیان غرب کشور انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی و از حیث شیوه اجرا، پژوهشی کمی است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در شهرک‌های صنعتی غرب کشور می‌باشد که ۲۱۲ شرکت به صورت نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای به نسبت دسته فناوری این شرکت‌ها با روش کوکران به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده در این پژوهش پرسشنامه استاندارد بر اساس مدل بلوغ سرمایه فکری (ICMM) واز و همکاران (۲۰۱۸) است که ابعاد اصلی سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه‌ای را با ۲۱ شاخص مورد ارزیابی قرار می‌دهد. پایایی پرسشنامه برای ابعاد سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه‌ای با استفاده از روش آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۹ درصد، ۸۴ درصد و ۸۷ درصد محاسبه شده است. داده‌های پژوهش با استفاده از میانگین، آزمون t، آنالیز واریانس و همبستگی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که متوسط سطح بلوغ سرمایه فکری در کسب‌وکارهای دانش‌بنیان غرب کشور بر روی سطح اول بلوغ سرمایه فکری، یعنی سطح «آغازین» قرار دارد. همچنین، بررسی ابعاد بلوغ سرمایه فکری مشخص می‌کند که به ترتیب ابعاد سرمایه ساختاری، سرمایه انسانی و سرمایه رابطه‌ای در این شرکت‌ها وضعیت بهتری دارند. بین ابعاد سه‌گانه سرمایه فکری (سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه‌ای) و وضعیت بلوغ سرمایه فکری رابطه معناداری مشاهده شد. با توجه به یافته‌های پژوهش، کسب‌وکارهای دانش‌بنیان غرب کشور نیازمند توجه بیشتر به مدیریت و توسعه سرمایه فکری خود هستند. سرمایه‌گذاری در آموزش و توانمندسازی کارکنان، ایجاد و توسعه زیرساخت‌های دانش، و بهبود فرآیندهای سازمانی می‌تواند به ارتقای سطح بلوغ سرمایه فکری و در نتیجه، افزایش رقابت‌پذیری این کسب‌وکارها منجر شود. همچنین، این پژوهش با ارائه تصویری دقیق از وضعیت بلوغ سرمایه فکری در منطقه، می‌تواند به عنوان مبنایی برای سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های آتی در جهت توسعه اقتصاد دانش‌بنیان مورد استفاده قرار گیرد. https://jtd.iranjournals.ir/article_737184.html حوزه نوآوری پایدار در پروژه‌های ساختمانی علی‌رغم رشد فزاینده، از پراکندگی مفهومی و عدم انسجام رنج می‌برد؛ از این رو هدف اصلی این پژوهش ترسیم یک چشم‌انداز علمی منسجم از این حوزه از طریق شناسایی ساختار فکری، دینامیک‌های تکاملی و بازیگران کلیدی آن است تا نقشه راهی برای تحقیقات و اقدامات آتی فراهم آورد. این تحقیق با استفاده از رویکرد کمّی و بر پایه تحلیل علم‌سنجی داده‌های کتاب‌شناختی استخراج‌شده از پایگاه) Scopus ۱۹۷۰-۲۰۲۵ (و با به‌کارگیری نرم‌افزار VOSviewer انجام شده است. یافته‌ها ماهیت چندوجهی و بین‌رشته‌ای این حوزه را در قالب چهار خوشه اصلی پژوهشی شامل مهندسی و مدیریت ساخت، پایداری و محیط‌زیست، مدیریت عملیات و اقتصاد و اخلاق آشکار می‌سازد. تحلیل زمانی، یک مسیر تکاملی سه‌مرحله‌ای را در گفتمان علمی این حوزه شناسایی می‌کند؛ گذار از یک رویکرد فنی-محور (گذشته)، به یک رویکرد یکپارچه-سیستمی (حال)، و حرکت به سوی یک پارادایم استراتژیک-تحول‌آفرین (آینده) که بر مفاهیمی چون اقتصاد چرخشی و نوآوری در مدل‌های کسب‌وکار تأکید دارد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که نوآوری پایدار در صنعت ساختمان از یک مؤلفه فنی به یک ضرورت استراتژیک و سیستمی تبدیل شده است و نقشه راه تکاملی ارائه‌شده، ضمن انسجام‌بخشی به دانش موجود، مسیرهای آتی پژوهش و عمل را با تأکید بر نیاز به راه‌حل‌های سیستمی فراتر از نوآوری‌های صرفاً فناورانه روشن می‌سازد. https://jtd.iranjournals.ir/article_737551.html در اقتصاد دانش‌بنیان معاصر، دارایی‌های فکری به‌عنوان یکی از محوری‌ترین منابع ایجاد مزیت رقابتی پایدار شناخته می‌شوند؛ با این حال، علی‌رغم حجم گسترده پژوهش‌های موجود، ادبیات این حوزه فاقد چارچوبی یکپارچه است که تمامی ابعاد مؤثر بر تدوین استراتژی دارایی‌های فکری را با تمرکز ویژه بر نوآوری و در بستر شرکت‌های دانش‌بنیان، به‌صورت نظام‌مند تبیین کند. این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر تدوین استراتژی دارایی‌های فکری با تمرکز بر نوآوری در شرکت‌های دانش‌بنیان و ارائه چارچوبی مفهومی یکپارچه انجام شده است. روش‌شناسی پژوهش مبتنی بر رویکرد کیفی با استفاده از روش فراترکیب هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو است. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی، کتب تخصصی و استاندارد بین‌المللی ISO 56005:2020 منتشرشده در بازه زمانی 2000 تا 2026 است. از مجموع 265 منبع شناسایی‌شده، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفی با ابزار CASP، در نهایت 32 منبع برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. فرآیند کدگذاری سه‌مرحله‌ای شامل کدگذاری اولیه، محوری و انتخابی، منجر به شناسایی 7 بُعد اصلی، 34 مؤلفه و 102 شاخص عملیاتی گردید. ابعاد اصلی عبارت‌اند از: بعد استراتژیک، بعد مدیریتی و سازمانی، بعد منابع و سرمایه فکری، بعد حفاظت از مالکیت فکری، بعد نوآوری و تکنولوژی، بعد محیطی و اکوسیستم، و بعد رقابت و عملکرد. نوآوری اصلی این پژوهش در سه محور است: ارائه اولین چارچوب یکپارچه‌ای که هر هفت بُعد را در تعامل با یکدیگر تبیین می‌کند؛ ادغام ادبیات نوآوری باز با استراتژی مالکیت فکری در یک مدل واحد؛ و تمرکز ویژه بر شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان واحد تحلیل. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تدوین استراتژی دارایی‌های فکری فرآیندی چندبعدی و تعاملی است که در آن نوآوری باز نقش پیشران اصلی را ایفا می‌کند. چارچوب مفهومی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی راهبردی برای سیاست‌گذاران، مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان و پژوهشگران حوزه مدیریت تکنولوژی و نوآوری فراهم آورد.