اولویت‌بندی شاخص‌های اقتصادی، اقلیمی و امنیتی مکان‌یابی نیروگاه‌های خورشیدی و رتبه‌بندی مراکز استان‌های منتخب ایران با استفاده از تحلیل عاملی و روش‌های ترکیبی MCDM

قلیچ, وهاب; سلطانی زاده, الهام

doi:10.22034/jtd.2024.2008695.1875

اولویت‌بندی شاخص‌های اقتصادی، اقلیمی و امنیتی مکان‌یابی نیروگاه‌های خورشیدی و رتبه‌بندی مراکز استان‌های منتخب ایران با استفاده از تحلیل عاملی و روش‌های ترکیبی MCDM

نوع مقاله : مقاله علمی-پژوهشی

نویسندگان

وهاب قلیچ ¹

الهام سلطانی زاده ²

¹ عضو هیئت علمی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی

² فارغ‌التحصیل

10.22034/jtd.2024.2008695.1875

چکیده

کشور ایران به علت قرارگیری بر روی کمربند گرم دنیا دارای یکی از بالاترین پتانسیلهای جذب انرژی خورشیدی می‌باشد که امکان استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی را فراهم می‌سازد. یکی از مهمترین مسائل در فرآیند استفاده از نیروی انرژی خورشیدی و احداث نیروگاه‌های خورشیدی موضوع مکان‌یابی است. در این مقاله شاخص‌های مهم مکان‌یابی در شاخه‌های اقتصادی، اقلیمی و امنیتی همچون شاخص هزینه و درآمدی، دمای هوا، شاخص میزان ابرناکی آسمان، شاخص آلودگی هوا، شاخص میزان سرعت وزش باد، شاخص میزان ساعات تابش نور خورشید، شاخص زاویه تابش نور خورشید و شاخص‌های دیگر معرفی و سپس با ابزار پرسشنامه و مصاحبه خبرگان و کاوش داده‌های آماری از مدلسازی معادلات ساختاری، تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تائیدی عامل‌های اصلی اولویت‌بندی شدند. در ادامه جهت محاسبه وزن معیارها و زیرمعیار از روش AHP استفاده شده و سپس وزن‌های حاصله با وزن‌های حاصل از مدلسازی معادلات ساختاری ادغام گشته و وزن نهایی محاسبه گردید. در این مرحله از مدل جمعی وزنی WSM و مدل تولید وزنی WPM نیز استفاده شده است. در ادامه، بر اساس جهت‌های اصلی جغرافیایی کشور (شمال، جنوب، شرق و غرب، مرکز) و جهت‌های فرعی جغرافیایی کشور (شمال شرق، شمال غرب، جنوب شرق، جنوب غرب) هر یک، یک استان به عنوان نمونه، منتخب شدند. نتیجه مقاله نشان داد که از بین ۹ جهت بررسی‌شده، به ترتیب جهت‌های جنوب غربی، مرکز و جنوب شرقی کشور بهترین مناطق برای ایجاد و راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی هستند.

کلیدواژه‌ها

انرژی خورشیدی

مکان‌یابی

تحلیل‌عامی

ایران

موضوعات

توسعه تکنولوژی

عنوان مقاله English

Prioritization of Economic, Climatic and Security Indicators for Locating Solar Power Plants and Ranking the Centers of Selected Provinces of Iran Using Factor Analysis and MCDM Combined Methods

نویسندگان English

wahhab qelich ¹

elham soltanizade ²

¹ Faculty Member and Director of Training and Conferences Affairs at Monetary and Banking Research Institute, Central Bank of I.R. Iran

² no case

چکیده English

Iran has the good solar energy absorption potentials because of its situation on world warm belt . This situation creates a good opportunity for using of solar power plants. This research early introduces the important criterions in three sections: economic, climate & security such as Income and expenses, air temperature, cloudy sky index, air pollution index , wind speed index, sunlight hour’s index, sunlight angle index etc. Then by questionnaire tools and expert interviews and exploring statistical data from structural equation modeling, exploratory factor analysis & confirmatory factor analysis was prioritized the main factors. In the following, it uses AHP model for calculating of the weight of criteria and sub-criteria. Then the resulting weights are integrated with the weights obtained from structural equation modeling and the final weight was calculated. In the following, based on the main geographical directions of the country (N, S, E, W, C) and the subsidiary geographical directions of the country (NE, NW, SE, SW) , a province was selected as a sample. The result of the research shows between 9 geographical directions of Iran, respectively SW , Center and SE of geographical directions of the country are the best locations for commissioning of solar power plants .

کلیدواژه‌ها English

Solar Energy

Locating

Factor Analysis

Iran

Emami, H.; Asadzadeh, S. A.; (2021). "Synthesis Approach for Optimal Determination of Solar and Geothermal Locations Considering Economic, Environmental, and Demographic Criteria Using RS and GIS Data", JGST, 11(2), p. 6.
Fallahpour Tezanji, M.; (2020). "Site- Selecting of the Photovoltaic Solar Power Plants Using Climatic Elements in Yazd Province", Journal of Arid Biome, 9(2), pp. 103-112.
Ghasemi, V.; (2013). A book on structural modeling in social research using Amos Graphics, Tehran, Jameshenasan Nashr.
Jamil, M.; Anees, A. S.; (2016). “Optimal sizing and location of SPV (solar photovoltaic) based MLDG (multiple location distributed generator) in distribution system for loss reduction, voltage profile improvement with economical benefits”, Energy, 103, pp. 231–239
Kannan, D.; Moazzeni, S.; Mostafayi Darmian, S.; Afrasiabi, A.; (2020). “A Hybrid Approach Based on MCDM Methods and Monte Carlo Simulation for Sustainable Evaluation of Potential Solar Sites in East of Iran”, Journal of Cleaner Production, 279: 122368.
Kline, P.; (2014). An easy guide to factor analysis, Routledge.
Neisani Samani, N.; Tahouni, A.; (2019). "The Evaluation of suitable Sites for Solar Farms by Multi Criteria Decision Making in GIS (Case Study: East Azarbaijan Province)", Human Geography Research, 51(3), pp. 747-764.
Nohegar, A.; Kamangar, M.; Karami, P.; Ahmadidoost, B.; (2016). "Locating Sustainable Energy Power Plant through Topsis Decision Making Procedure", Environmental Based Territorial Planning (Amayesh), 9(33), pp. 25-44.
Sezi Cevik Onar; Basar Oztaysi; Irem Otay; Cengiz Kahraman; (2015). "Multi-expert wind energy technology selection using interval-valuedintuitionistic fuzzy sets", Elsevier Ltd.
Shahbazi, F.; Sahebi, H.; Makui, A.; (2020). "Location Selection of Solar Power Plants, Wind and Distributed Generation and Degisn of Electrical Distribution Network", Journal of Industrial Management Perspective, 10(3), pp. 143-170
Shengping Long; Shuai Geng; (2015). "Decision framework of photovoltaic module selection under interval-valued intuitionistic fuzzy environment", Elsevier Ltd.
Soleimani Moghadam, H.; (2022). "Assessing the feasibility of using solar energy in arid villages - Case study: villages in Joveyn County", Scientific- Research Quarterly of Geographical Data (SEPEHR), 31(122), pp. 221-235.
Sunanda Sinha; S.S.Chandel; (2015). "Review of recent trends in optimization techniques for solar photovoltaic–wind based hybrid energy systems", Elsevier Ltd.
Tayyar, Ahmad; Rezvan, Mohammad Taghi; Hashemi Dezaki, Hamed; (2020). "Site Selection of Large-Scale Photovoltaic Power Plants by Using a Geographic Information System, Analytic Hierarchy Process, and TOPSIS: A Case Study of Karbala Province in Iraq", JOURNAL OF ENERGY MANAGEMENT, 9(4), pp. 60-73.
Tzeng, G.; C. Chiang; C. Li; (2007). “Evaluating intertwined effects in e-learning programs: A novel hybrid MCDM model based on factor analysis and DEMATEL”, Expert Systems with Applications, 32, pp. 1028-1044.
Ümran Sengül; Miraç Eren; Seyedhadi Eslamian Shiraz; Volkan Gezder; Ahmet Bilal S engül; (2015). "Fuzzy TOPSIS method for ranking renewable energy supply systems inTurkey", Elsevier Ltd.