فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی

ارزیابی تامین‌کنندگان سبز در بکارگیری فناوری زنجیره بلوکی با رویکرد ترکیبی Fuzzy Delphi-MOORA

نوع مقاله : مقاله علمی-پژوهشی

نویسنده

مهدی اجلی

استادیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران؛ m.ajalli@basu.ac.ir

10.22034/jtd.2024.2037386.1949
چکیده
هدف اصلی از این پژوهش، شناسایی عوامل بحرانی موفقیت در پذیرش فناوری زنجیره بلوکی در مدیریت زنجیره تامین سبز و رتبه‌بندی تامین‌کنندگان سبز صنعت سرب از نظر آمادگی در به­ کارگیری فناوری است. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر جمع‌آوری داده‌ها، توصیفی- پیمایشی؛ و از نظر تحلیل، کیفی-کمی است. جامعه آماری شامل 60 نفر از خبرگان صنعت بوده که از روش تمام‌شمار برای تکمیل پرسشنامه‌ها استفاده شد. در ابتدا با مرور جامع مطالعات، 12 عامل بحرانی شناسایی شدند. سپس با دلفی فازی و نظرات خبرگان، عوامل مذکور مورد ارزیابی قرار گرفته و درنهایت، هشت عامل بحرانی تایید شدند. سپس با استفاده از تکنیک وزن‌دهی سوارا، وزن و رتبه عوامل استخراج شدند. خروجی حاکی از آن است که عامل هفتم یعنی "پشتیبانی مدیریت ارشد" با بیشترین وزن به­ عنوان مهم‌ترین عامل بحرانی و عامل‌های هفتم (مدیریت سازمانی (پشتیبانی مدیریت ارشد)، پنجم (ضبط، قابلیت ردیابی و تجارت)، چهارم (امنیت سایبری، همکاری‌های قابل‌اعتماد و قابل‌اطمینان) و هشتم (قابلیت قراردادهای هوشمند) در اولویت‌های بعدی از لحاظ اهمیت در ارزیابی آمادگی تامین‌کنندگان سبز در پذیرش فناوری زنجیره بلوکی قرار دارند. عامل " لجستیک مشارکتی" با کمترین وزن در رتبه آخر گرفت. در انتها با عنایت به ضرورت رتبه‌بندی تامین‌کنندگان کلیدی صنعت از نظر آمادگی، از تکنیک مورا استفاده شد. تحلیل پایانی نشان داد که تامین‌کننده سوم در رتبه اول و تامین‌کننده دوم در رتبه آخر جای گرفته است.

کلیدواژه‌ها

عوامل بحرانی موفقیت
فناوری زنجیره بلوکی
زنجیره تامین
تامین‌کنندگان سبز
دلفی فازی
مورا
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessing of Green Suppliers in Applying Blockchain with Fuzzy Delphi-MOORA Hybrid Approach

نویسنده English

Mehdi Ajalli
Assistant Professor, Department of Management, Faculty of Management and Accounting, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran; m.ajalli@basu.ac.ir
چکیده English

The main objective of this study is to identify critical success factors in adopting blockchain technology in green supply chain management and to rank green suppliers in the lead industry in terms of readiness to adopt the technology. The research method is applied in terms of purpose; descriptive-survey in terms of data collection; and qualitative-quantitative in terms of analysis. The statistical population consisted of 60 industry experts who used the full-scale method to complete the questionnaires. Initially, 12 critical factors were identified through a comprehensive review of studies. Then, the aforementioned factors were evaluated using fuzzy Delphi and expert opinions, and finally, eight critical factors were confirmed. Then, using the SWARA weighting technique, the weights and ranks of the factors were extracted. The output indicates that the seventh factor, "Senior Management Support", with the highest weight, is the most critical factor, and the seventh factors (Organizational Management (Senior Management Support), the fifth (Recording, Traceability, and Trade), the fourth (Cybersecurity, Trustworthy and Reliable Collaborations), and the eighth (Smart Contract Capability) are the next priorities in terms of importance in assessing the readiness of green suppliers to adopt blockchain technology. The "Partnership Logistics" factor with the lowest weight was ranked last. Finally, considering the necessity of ranking key industry suppliers in terms of readiness, the MOORA technique was used. The final analysis showed that the third supplier ranked first and the second supplier ranked last.

کلیدواژه‌ها English

critical success factors
blockchain
supply chain
green suppliers
Fuzzy Delphi
MOORA
اجلی، مهدی؛ زینتی، بابک؛ صابری‌فرد، نیما. (1401). رتبه‌بندی تامین‌کنندگان ناب با تکنیک ارزیابی نسبت افزودنی (مطالعه موردی: صنعت خودروسازی)، نشریه علمی اندیشه آماد، (81)21، 71-94.
اصغرپور سرشکه، محمدحسین؛ جمشیدی‌گیلانی، مهرزاد؛ معصومی، سید سینا. (1403). بررسی موانع توسعه در فناوری زنجیره بلوکی برای مدیریت زنجیره تامین پایدار در ایران، راهبرد توسعه، (76)19، 52-74.
افشار، حمیدرضا؛ حسینی، سیدشمس‌الدین؛ موحدی‌صفت، محمدرضا. (1399). ارائه مدل مفهومی فرصت‌ها و تهدیدات به‌کارگیری و توسعه فناوری زنجیره بلوکی در جمهوری اسلامی ایران،  فصلنامه علمی امنیت ملی، (36)10، 348-307.
بشیری، میثم؛ فتحی‌زاده امیرهوشنگ. (1401). ارایه مدلی برای تحلیل تاثیر زنجیره بلوکی بر مدل‏های کسب و کار (رویکرد جامعه ‏شناختی)، ماهنامه علمی (مقاله علمی- پژوهشی)، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، (7)5، 156-176.
بیزآموز (1401). آکادمی تکنیک‌های نوین کسب و کار آنلاین (https://bizamooz.com).
حسنی، محمدعلی؛ شاه‌منصوری اشرف؛ بازایی، قاسمعلی. (1400). شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های فناوری زنجیره بلوکی در اقتصاد کسب و کارهای صنعتی، پژوهشنامه اقتصاد و کسب و کار، (22)11، 59-73.
رنجبری، پیام؛ شیخ‌احمدی، سیدامیر. (1399). مروری منظم بر ادبیات رأ‌ی‌گیری های الکترونیکی مبتنی بر فناوری زنجیره بلوکی، مجله محاسبات نرم، (2)9، 14-33.
صادقی محمدصادق (1401). کاربرد زنجیره بلوکی در صنایع معدنی، دنیای معدن، شهریورماه.
فارسیجانی، حسن؛ اله‌کرم‌پور، احمد. (1401). ارزیابی میزان آمادگی برای به کارگیری فناوری زنجیره بلوکی در شرکت ملی گاز ایران، مدیریت تولید و عملیات، (3)13، پیاپی 30، 1-23.
Abeyratne Saveen, Monfared Radmehr Blockchain (2016). Ready Manufacturing Supply Chain Using Distributed Ledger. International Journal of Research in Engineering and Technology – IJRET, 5(9), 1–10, Sept.
Ajalli, M. (2024a). A Fuzzy Delphi-BWM-TOPSIS Hybrid Approach to Assessment Suppliers Resilience. Journal of Industrial Engineering and Management Studies, 11(1), 181-195. Doi: 10.22116/jiems.2024.472125.1571.
Ajalli, M. (2024b). Conceptual modeling of determining factors in the assessment of sustainability and resilience of the supply chain: a study of rubber industry suppliers in Iran. Journal of Rubber Research, 27, 259–274.
Ajalli, M. (2025a). A Combined Decision System for Critical Success Factors and Influential Parts of Blockchain Technology. Iran J Sci. https://doi.org/10.1007/s40995-025-01844-8.
Ajalli, M. (2025b). A hybrid approach of CFA-FAHP-SWARA-ARAS for evaluating the readiness criteria of zinc industry green suppliers in blockchain technology adopting, Results in Engineering, 27, https://doi.org/10.1016/j.rineng.2025.106034.
Ajalli, M., Saberifard N., Zinati, B., (2022). Ranking of Pure Suppliers with Additive Ratio Assessment Technique (Case Study: vehicle-manufacturing industry). Logistics Thought Scientific Publication, 21(81), Serial Number 21, 71-94. doi: 10.22034/lot.2023.1272331.1262.
Ajalli, M., Mozaffari, M.M., Salahshori, R. (2019). Ranking the Suppliers using a Combined SWARA-FVIKOR Approach, Int. J Sup. Chain. Mgt, Vol. 8, No. 1, February. DOI: https://doi.org/10.59160/ijscm.v8i1.2092.
Asif Muhammad Salman and Gill Harsimran (2022). IOP Conf. Ser.: Earth Environ.
Sci. 952 012006.
Aslam Javed, Saleem Aqeela, Tariq Khan Nokhaiz, Kim Yun Bae (2021). Factors influencing block chain adoption in supply chain management practices: A study based on the oil industry, Journal of Innovation & Knowledge, 6, 124–134.
Brauers, W.K.M. and Zavadskas E.K. (2006). The MOORA Method and Its Applications to Privatization in a Transition Economy. Control and Cybernetics, 35, 445-469.
Bu, X., Dang, W.V.T., Wang, J. and Liu, Q. (2020), “Environmental orientation, green supply chain management, and firm performance: empirical evidence from Chinese small and medium-sized enterprises”, International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(4).
Chakraborty Shankar, Zavadskas Edmundas Kazimieras (2014). Applications of WASPAS Method in Manufacturing Decision Making, INFORMATICA, 25(1), 1–20.
Crosby M., Nachiappan, Pattanayak P., Verma S., Kalyanaraman V., (2016). BlockChain Technology: Beyond Bitcoin. Applied Innovation Review. 2(6-9), June.
Dutta, P., Choi, T.-M., Somani, S., & Butala, R. (2020, July). ‘Blockchain technology in supply chain operations: Applications, challenges and research opportunities’. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 142, 102067. 
English, M., S. Auer, and J. Domingue. (2016). Block Chain Technologies &
the Semantic Web: A Framework for Symbiotic Development. Computer
Science Conference for University of Bonn Students, J. Lehmann, H.
Thakkar, L. Halilaj, and R. Asmat, Eds, 8-11.
Grida, M.O.; Abd Elrahman, S.; Eldrandaly, K.A. (2023). Critical Success Factors Evaluation for Blockchain’s Adoption and Implementing. Systems, 11, 2.
Halldórsson, Á., Hsuan, J., & Kotzab, H. (2015). Complementary theories to supply chain management revisited – from borrowing theories to theorizing. Supply Chain Management, 20(6), 574–586.
Hearnshaw, E. J. S., & Wilson, M. M. J. (2013). A complex network approach to supply chain network theory. International Journal of Operations & Production Management, 33(4), 442–469.
JaeShup Oh, Ilho Shong, (2017). “A case study on business model innovations using Blockchain: focusing on financial institutions”, Asia Pacific Journal of Innovation and Entrepreneurship, 11(3), 335-344.
Javan, Morteza (2019). Investigating the maturity status of blockchain technology in 2018, Information Technology Observatory of Iran. Winter.
Johansson, Jonas, Nilsson, Christoffer, (2018). “How the Blockchain Technology can Enhance Sustainability for Contractors within the Construction Industry”, chalmers university of technology, 6-8.
Kamlin, L. (2020). How well are the two chains linked together? A study about the perceived effects of blockchain on transaction costs within supply chains handling physical goods, 1–62.
Khan Shahbaz, Singh Rubee and Kirti (2022). Critical Factors for Blockchain Technology Implementation: A Supply Chain Perspective. Journal of Industrial Integration and Management, 7(4), 479-492.
Kouhizadeh, M., & Sarkis, J. (2020). Blockchain characteristics and green supply chain advancement. In S. Khan (Ed.), Global Perspectives on Green Business Administration and Sustainable Supply Chain Management, 93-109. IGI Globa. 
Kshetri, N. (2018, April). 1 Blockchain’s roles in meeting key supply chain management objectives. International Journal of Information Management, 39, 80–89. 
Kummer, S., Herold, D. M., Dobrovnik, M., Mikl, J., & Schäfer, N. (2020). A systematic review of blockchain literature in logistics and supply chain management: identifying research questions and future directions. Future Internet, 12(3).
Lim Yi Han, Halimin Hashim, Nigel Poo, (2019). Block chain Technologies
in E-commerce: Social Shopping and Loyalty Program Applications. Springer Nature Switzerland AG, 403–416.
Marikyan Davit, Papagiannidis Savvas, Rana Omer F., Ranjan Rajiv (2022). Blockchain: A business model innovation analysis. Digital Business 2, 100033.
Markopoulos, E., Kirane, I.S., Balaj, D. & Vanharanta, H. (2020). Artificial Intelligence and Blockchain Technology Adaptation for Human Resources Democratic Ergonomization on Team Management. Springer Nature Switzerland AG.
Mubarik, M., Raja Mohd Rasi, R.Z., Mubarak, M.F. and Ashraf, R. (2021), "Impact of blockchain technology on green supply chain practices: evidence from emerging economy", Management of Environmental Quality, 32(5), 1023-1039.
Munir MA, Habib MS, Hussain A, Shahbaz MA, Qamar A, Masood T, Sultan M, Mujtaba MA, Imran S, Hasan M, Akhtar MS, Uzair Ayub HM and Salman CA (2022) Blockchain Adoption for Sustainable Supply Chain Management: Economic, Environmental, and Social Perspectives. Front. Energy Res. 10:899632.
Muthuraj Saranya, Babu Shekar, Kumar Shijith (2022). Identify the Key Success Factors and Enabling Strategies for Successful Block chain Implementation in Supply Chain. Proceedings of the International Conference on Industrial Engineering and Operations Management Istanbul, Turkey, March 7-10.
Nofer, M., P. Gomber, O. Hinz, and D. Schiereck. (2017). Block chain.
Business & Information Systems Engineering, 59 (3), 183–187.
Pilkington, M. (2016). 11 Blockchain Technology: Principles and applications. Research handbook on digital transformations, 225.
Pythagoras N. Petratos, Nikolina Ljepava, and Asma Salman, (2020). Blockchain Technology, Sustainability and Business: A Literature Review and the Case of Dubai and UAE, Springer Nature Switzerland AG.
Qingying Li, Manqiong Ma, Tianqin Shi, Chen Zhu (2022). Green investment in a sustainable supply chain: The role of blockchain and fairness, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 167, 102908.
Queiroz, M. M., & Wamba, S. F. (2019, June). Blockchain adoption challenges in supply chain: An empirical investigation of the main drivers in India and the USA. International Journal of Information Management, 46, 70–82. 
Rajnak Viktoria & Puschmann Thomas (2020).The impact of blockchain on business models in banking, Information Systems and e-Business Management, P.27, visited October.
Risius, Marten and Spohrer, Kai (2017). A Blockchain Research Framework What We (don't) Know, Where We Go from Here and How We Will Get There. Business and Information Systems Engineering 59 (6), 385-409.
Sahoo Saumyaranjan, Kumar2Satis, Sivarajah Uthayasankar, Lim Weng Marc, Westland J. Christopher, Kumar Ashwani (2022). Blockchain for sustainable supply chain management: trends and ways forward, Electronic Commerce Research, https://doi.org/10.1007/s10660-022-09569-1.
Sana Elhidaoui, Khalid Benhida, Said El Fezazi, Srinivas Kota & Ahmed Lamalem (2022). Critical Success Factors of Block chain adoption in Green Supply Chain Management: Contribution through an Interpretive Structural Model. Production & Manufacturing Research, 10:1, 1-23.
Treiblmaier, H. (2018). The impact of the blockchain on the supply chain: a theory-based research framework and a call for action. Supply Chain Management, 23(6), 545–559.
Treiblmaier, H. (2019). Combining blockchain technology and the physical internet to achieve triple bottom line sustainability: a comprehensive research agenda for modern logistics and supply chain management. Logistics, 3(1), 10.
Wang, Y., Singgih, M., Wang, J., & Rit, M. (2019). Making sense of blockchain technology: how will it transform supply chains? International Journal of Production Economics, 211, 221–236.
Weking, J., Mandalenakis, M., Hein, A. et al. (2020). The impact of blockchain technology on business models – a taxonomy and archetypal patterns. Electron Markets 30, 285–305.
Yadav Sachin, Singh Surya Prakash (2020b). Block chain critical success factors for sustainable supply chain. Resources, Conservation & Recycling 152, 104505.
Yadav, S., & Singh, S. P. (2020a). An integrated fuzzy-ANP and fuzzy-ISM approach using blockchain for sustainable supply chain. Journal of Enterprise Information Management, 34 (1), 54–78. 
Yli-Huumo, J., Ko, D., Choi, S., Park, S., Smolander, K., & song, H. (2016). Where is current research on blockchain technology?—A systematic review. PLOS ONE, 11(10), e0163477.
Zabihi Jamkhaneh M., Farrokh M., Hashemi Nezhad Mikal H., and Sheikh Reza Zadeh Tehrani M., (2022). Investigating the Barriers of Using Blockchain Technology in Iran's Automobile Industry. International Journal of Web Research, 5(2), 86-102.
Zutshi, A., Grilo, A., & Nodehi, T. (2021). The value proposition of blockchain technologies and its impact on Digital Platforms. Computers & Industrial Engineering, 155, [107187].
 
فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی
دوره 23، شماره 61
پاییز 1404
صفحه 37-54

  • تاریخ دریافت 12 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 02 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 03 آذر 1403

ارسال مقاله

تماس با ما