طراحی و تدوین مدل سازمان‌های نوآور با استفاده از رویکرد نظریه داده‌بنیاد (مطالعه موردی: سازمان بیمه سلامت استان ایلام)

پرندین, کاوه; احمدی, فاطمه

doi:10.22034/jtd.2026.2055332.1997

طراحی و تدوین مدل سازمان‌های نوآور با استفاده از رویکرد نظریه داده‌بنیاد (مطالعه موردی: سازمان بیمه سلامت استان ایلام)

نوع مقاله : مقاله علمی-پژوهشی

نویسندگان

کاوه پرندین ¹

فاطمه احمدی ²

¹ گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

² گروه حسابداری، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران.

10.22034/jtd.2026.2055332.1997

چکیده

هدف این پژوهش، طراحی مدلی جامع برای سازمان‌های نوآور با شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر ایجاد و توسعه نوآوری در سازمان بیمه سلامت استان ایلام، با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد است. روش تحقیق حاضر از لحاظ ماهیت نوع کیفی و از روش گرندد تئوری می‌باشد. جامعه آماری تحقیق شامل 15 نفر از خبرگان و متخصصان سازمان بیمه سلامت استان ایلام بود. این پژوهش با به‌کارگیری روش کیفی گراندد تئوری (نظریه داده‌بنیاد) به طراحی مدل سازمان‌های نوآور پرداخته است. در مرحله نمونه‌گیری، از روش گلوله برفی استفاده شد که با شناسایی اولیه چند خبره کلیدی آغاز گردید و سپس از طریق معرفی‌های زنجیره‌ای، نمونه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری توسعه یافت. جامعه آماری پژوهش شامل ۱۵ نفر از خبرگان و متخصصان سازمان بیمه سلامت استان ایلام بود. در طول فرآیند تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار MAXQDA برای مدیریت و کدگذاری نظام‌مند داده‌ها استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که عوامل درون‌سازمانی (مانند ارتباطات داخلی و عملکرد سازمانی) به عنوان پیش‌نیازهای اساسی، بستر لازم برای تقویت عوامل منابع انسانی (شامل تخصص و انگیزه کارکنان) را فراهم می‌کنند. از سوی دیگر، عوامل برون‌سازمانی (مانند قوانین و رقابت) به صورت مستقیم بر راهبردهای سازمانی تأثیر گذاشته و از طریق تعدیل عوامل محیطی (مانند استانداردهای فناورانه)، پیامدهای نوآوری را شکل می‌دهند. نکته حائز اهمیت، نقش واسطه‌ای عوامل مدیریتی (از جمله رهبری تحول‌آفرین) است که به عنوان پل ارتباطی بین عوامل ساختاری و پیامدهای نهایی (مانند ارتقاء سازمانی) عمل می‌کنند. این روابط در قالب یک مدل پویا ترسیم شده‌اند. در عصر حاضر توجه به فرآیند نوآوری و توسعه راهکارهای عملی برای پرورش آن به ضرورتی حیاتی برای بقا و رشد سازمان‌ها تبدیل شده است. در این شرایط، طراحی ساختارهای سازمانی انعطاف‌پذیر به عنوان بستری کارآمد برای تسهیل تبادل دانش، اشتراک‌گذاری ایده‌های نوآورانه و تقویت همکاری‌های تیمی در راستای تحقق اهداف سازمانی عمل می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عوامل رقابتی

عوامل ساختاری

عوامل انگیزشی

عوامل راهبردی

موضوعات

استراتژی توسعه فناوری

عنوان مقاله English

Designing and developing a model of innovative organizations using a data-based theory approach (Case study: Ilam Province Health Insurance Organization)

نویسندگان English

kaveh parandin ¹

fatemeh ahmadi ²

¹ Department of Accounting, Payame Noor University, Tehran

² Department of Accounting, Ilam Branch, Islamic Azad university of Ilam, Iran

چکیده English

The aim of this research is to design a comprehensive model for innovative organizations by identifying the key factors affecting the creation and development of innovation within the Health Insurance Organization of Ilam Province, utilizing the grounded theory method. The nature of the current research is qualitative, employing grounded theory methodology. The statistical population of the study consisted of 15 experts and specialists from the Health Insurance Organization of Ilam Province. This research employed qualitative grounded theory to develop a model for innovative organizations. During the sampling phase, a snowball sampling method was utilized, beginning with the identification of several key experts and then expanding the sample through chain referrals until theoretical saturation was reached. Throughout the data analysis process, MAXQDA software was used for systematic data management and coding.The findings indicate that internal organizational factors (such as internal communication and organizational performance) serve as fundamental prerequisites, providing the necessary foundation to enhance human resource factors (including employee expertise and motivation). Conversely, external factors (such as regulations and competition) directly impact organizational strategies and shape the outcomes of innovation by moderating environmental factors (such as technological standards). Notably, the mediating role of managerial factors (including transformational leadership) acts as a bridge connecting structural factors and ultimate outcomes (such as organizational advancement). These relationships are depicted within a dynamic model. In the contemporary era, attention to the innovation process and the development of practical strategies to nurture it has become a vital necessity for the survival and growth of organizations. In this context, designing flexible organizational structures serves as an effective platform to facilitate knowledge exchange, share innovative ideas, and strengthen teamwork in pursuit of organizational goals.

کلیدواژه‌ها English

competitive factors

structural factors

motivational factors

strategic factors

آذربراممان، سمیه. (1402). بررسی رشد فردی و سازمانی در سازمانهای نو آور، چهاردهمین همایش ملی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران https://civilica.com/doc/1703526

‌باغبان زاده، محمد. (1388). خلاقیت در آموزش و پرورش. اطلاعات علمی، اسفند ماه.

تبیانیان، حسن، خداداد خامنه، فاطمه، خداداد خامنه، مهدی رضا. (1400). بررسی خلاقیت در سازمان و ویژگیهای سازمان خلاق، دهمین کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و حسابداری،شیروان. https://civilica.com/doc/1377666

پرهیزگار، محمدمهدی، درینی، ولی محمد. (1392). طراحی و تبیین مدل سازمان نوآور با تکیه بر الگوی باز. مطالعات فرهنگ–ارتباطات. 14(23).

‌درینی، ولی محمد. (1391). طراحی و تدوین مدل سازمان نوآور در صنعت نشر کشور. پایان نامه دوره ی دکتری، رشته مدیریت منابع انسانی، دانشگاه پیام نور تهران.

‌سرلک، مرجانه. (1387). شکوفایی خلاقیت منتهی به کارآفرینی. اولین کنفرانس سالانه مدیریت، نوآوری و کارآفرینی. ‌شیراز: 27 و 28 بهمن ماه 1387.

‌طالب بیدختی، عباس، انوری، علیرضا. (1383). خلاقیت و نوآوری در افراد و سازمانها. ماهنامه تدبیر. ‌سال پانزدهم. 152.

‌فیضی، طاهره. (1383). مبانی سازمان و مدیریت. تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور

‌کاظم پور، مریم. (1391). بررسی رابطه بین یادگیری سازمانی با گرایش به نوآوری سازمانی در شرکت سهامی بیمه آسیا. پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، ‌رشته مدیریت آموزشی، ‌دانشگاه تهران.

مشبکی، اصغر، بستام، هادی، ده یادگاری، سعید. (1391). ارتقای عملکرد سازمانی از طریق فراموشی سازمانی هدفمند، فصلنامه مدیریت سلامت، 15، 64-56.

‌نانچیان، سمانه. (1387). بررسی رابطه فرهنگ سازمانی و نوآوری در واحدهای ستادی بانک سپه. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت.

مصطفیپور، پریا، مصطفیپور، پریسا، مصطفیپور، مصطفی. (1402). بررسی سازمانهای آموزشی خلاق و نوآور، سیزدهمین کنفرانس بینالمللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی. https://civilica.com/doc/2015394

Atapattu, M. (2018). High performance work practices and knowledge workers’ propensity for knowledge management processes. Knowledge Management Research & Practice, 16(3), 356-365.

Bataineh, M. J., Sánchez-Sellero, P., & Ayad, F. (2023). The role of organizational innovation in the development of green innovations in Spanish firms. European Management Journal.

Choi, Y., Ingram, P., & Han, S. W. (2023). Cultural Breadth and Embeddedness: The Individual Adoption of Organizational Culture as a Determinant of Creativity. Administrative Science Quarterly, 68(2), 429-464.

Jess P. Roberts, Thomas. R .Fisher, MatthewJ.Trowbridge c, ChristineBent. (2016). a design-thinking framework for healthcare management and innovation, Healthcare 4(2016), pp: 11–14.

Komarov. S. P. (2024). Features of the personnel motivation system in innovative organizations, Entrepreneur’s Guide 17(3):90-95

Lam, L., Nguyen, P., Le, N., & Tran, K. (2021). The relation among organizational culture, knowledge management, and innovation capability: Its implication for open innovation. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 7(1), 66.

Leite, R., Amorim, M., Rodrigues, M., & Oliveira Neto, G. (2019). Overcoming Barriers for Adopting Cleaner Production: A Case Study in Brazilian Small Metal-Mechanic Companies. Sustainability, 11(17)

Luanganggoon, Nuchwana& Tang, Keow Ngang TangKeow Ngang. (2024). Development of Guidelines on How to Practice Innovative Organization Model for Secondary School Administrators, International Journal of Religion, 5(11):4682-4689.

Nguyen, D., Pietsch, M., & Gümüs, S. (2021). Collective teacher innovativeness in 48 countries: Effects of teacher autonomy, collaborative culture, and professional learning. Teaching and Teacher Education, 106, 103463. https//doi.org/10.1016/j.tate.2021.103463

Osman, A. M., Liu, Y., & Wang, Z. (2023). Influence of Organizational Culture on Construction Firms’ Performance: The Mediating Roles of Innovation and Marketing Capabilities. Buildings, 13(2).

Pedraza-Rodríguez, J. A., Ruiz-Vélez, A., Sánchez-Rodríguez, M. I., & Fernández-Esquinas, M. (2023). Management skills and organizational culture as sources of innovation for firms in peripheral regions. Technological Forecasting and Social Change, 191, 122518

Pietsch, M., Cramer, C., Brown, C., Aydin, B., Witthoft, J. (2023). Open innovation in schools: A new imperative for organizing innovation in education? Technology, Knowledge and Learning. https://doi.org/10.1007/s10758-023-09705-2s.

‌Rabin's .(2007). A multidimensional approach to the odoption of innovation. ‌Management Decision. 36/8, pp. ‌493-502.

Rofuth, T. W., Piepenbring, J. M., & Rowe, W. (2023). Management and Leadership in Social Work (1 ed.). Springer Publishing Company. https://doi.org/10.1891/9780826130686

VirbalienėJanina, Rita & Cizikiene, Janina.(2024). PREREQUISITES FOR THE APPLICATION OF INNOVATIVE METHODS IN SOCIAL SERVICE ORGANIZATIONS, SOCIETY INTEGRATION EDUCATION. Proceedings of the International Scientific Conference, 1:820-830.

Wijlens, T. (2022). Step-by-step approach to implement corporate sustainability University of Twente. http://essay.utwente.nl/89772/

Yakusheva N. V.(2018). Suchasni modeli innovatsiinoho pidpryiemnytstva. Ekonomika ta pidpryiemnytstvo. 2018. № 40. S. 128- 137. URL: https://kneu.edu.ua/userfiles/ekon_pidpr/EP_E2849640_281292018.pdf.